In veel leiderschapsmodellen staat probleemoplossing centraal. Iets werkt niet, dus we analyseren het, maken een plan en voeren dat uit. Dat is effectief bij overzichtelijke vraagstukken, maar schiet tekort wanneer situaties complex, dynamisch of geladen zijn.
Theory U – ontwikkeld door Otto Scharmer – vertrekt vanuit een andere vraag: vanuit welk bewustzijn handelen we eigenlijk? Niet de oplossing staat centraal, maar de kwaliteit van aandacht waarmee we waarnemen en besluiten.
De kern van Theory U is dat leiders leren schakelen van reageren op het verleden naar leiden vanuit de toekomst die zich aandient. Dat betekent dat je niet alleen handelt op basis van wat je al kent, maar openstaat voor nieuwe inzichten die nog geen vorm hebben.
Dit proces vraagt drie bewegingen:
- Open mind: het tijdelijk opschorten van oordelen en aannames, zodat je werkelijk kunt waarnemen wat er gebeurt.
- Open hart: het vermogen om je te laten raken door wat er speelt bij anderen en in het systeem als geheel.
- Open wil: de bereidheid om oude zekerheden los te laten en ruimte te maken voor nieuwe richtingen.
Tegelijkertijd vraagt Theory U dat leiders de innerlijke stemmen herkennen die dit proces blokkeren: de stem van oordeel (“dit werkt toch niet”), cynisme (“het maakt toch geen verschil”) en angst (“wat als ik het mis heb?”). Door deze stemmen te herkennen en niet te laten domineren, ontstaat ruimte voor cocreatie en het verbinden van aanwezig potentieel.
Leiden vanuit wat wil ontstaan is geen methode, maar een houding. Een uitnodiging om eerst te zien, te voelen en te verbinden, voordat je richting geeft.
Reflectievraag: In welke situatie in jouw leiderschap zou je minder kunnen reageren op wat was, en meer ruimte kunnen maken voor wat wil ontstaan? Waar probeer je iets te fixen dat misschien eerst gezien wil worden?
